« بسمه تعالي »

بازار كار ايران و خلاء هاي موجود آن

بازار يعني محل مبادله كالا و در جهان اقتصاد( چها بازار اصلي يعني بازار كالا و بازار پول , بازار سرمايه و بازار كار ) از مهمترين بازارها مي باشند و دو مؤلفه بسيار حائز اهميت بازار عرضه و تقاضا ميباشند . همانطوريكه در بازار كالا, عرضه, يعني كالا و خدمت كه توليد ميشود و تقاضا يعني خريداران آن كالا

در بازار پول : پول كالا است يكي عرضه كننده پول است ريگري تقاضا كننده پول است

در بازار سرمايه مانند بازار بورس عرضه سهام توسط شركتها و خريد آن توسط تقاضا كنندگان و بالاخره در بازار كار نيروي كار توسط بيكاران عرضه ميشود و صاحبان بنگاهها متقاضي كارند آنچه در بازار مهم است قيمت در منحني عرضه و تقاضا بحث ميشود مگر اينكه دولت مداخله كند .

اما در بازار كار آيا صرفاً داشتن بيكاران كافي و لازم خواهد بود يا خير ؟ گفتيم بازار كار به مثابه ساير بازارها دو مؤلفه عرضه و تقاضا بايد وجود داشته باشد تا شرايط ايجاد بازار باشد يعني عرضه و تقاضا , شرط موفقيت هر بازاري شفافيت آن بازار است در واقع در يك بازار رقابتي شرايط ذيل بايد مهيا باشد :

1 ـ وجود تعداد زياد و كافي متقاضي . 2 ـ  وجود تعداد زياد و كافي عرضه كننده . 3 ـ  آزادي ورود و  خروج به بازار توسط عرضه كننده و تقاضا كنندگان . 4 ـ وجود اطلاعات كامل از شرايط بازار كار . 5 ـ يكسان بودن كالا .

با توجه به شرايط فوق آيا بازار كار ايران بازار رقابتي و مناسب است ؟ آيا شفافيت در بازار هست كه هركس به تناسب توان و مهارت خود از آن بهره جويد ؟ آيا تعداد زياد عرضه كننده تعداد زياد تقاضا كننده را ميشناسد ؟ آيا دسترسي به اطلاعات بازار كار براي همه عرضه كنندگان و تقاضا كنندگان مهيا است ؟ آيا در بازار كار ايران ورود و خروج براي طرفين با اطلاعات و دانش قبلي امكان پذير است ؟

پاسخ اين سؤالات چيست ؟ آيا مثبت يا منفي ؟ ذكر اين نكته شايد خيلي مهم باشد . يكي از عوامل مهم و حائز اهميت كه ميتواند در اخذ تصميم پايدار و مؤثر باشد وجود آمار و اطلاعات كم و كيفي از يك بازار است . مثلاً اگر ما در بحث بازار كار ندانيم ميزان عرضه كالا مانند قند چقدر است و ميزان تقاضا چقدر مسلماً در بازار مربوط نابرابر خواهيم داشت يا بحث قاچاق يا معضل اجتماعي ديگري بوجود خواهد آمد .

در بازار كار ايران نيز اين خلاء وجود دارد يعني عليرغم احساس دغدغه بحران بيكاري و بدليل نداشتن يك نظام جامع اطلاع رساني از وضعيت عرضه و تقاضاي بازار كار متاسفانه هميشه اخذ تصميات با عدم كارآمدي مواجه خواهد شد . در بازار كار ايران مشخص نيست ميزان عرضه چه مقدار است و ميزان تقاضا كدامند . وقتي مي گوييم ميزان تقاضا , تقاضا در بخش خصوصي تعاوني و دولتي متاسفانه هيچكدام ملزوم به رعايت اين مقوله نيستند كه تقاضاهاي خويش در يك نظام جامع ثبت كنند . كه البته اين هم خود يك نوع فرار از قانون ميباشد . ناكارآمدي بازار كار تا زماني كه وضعيت عرضه و تقاضا به لحاظ جنسيت , تحصيل , مهارت , سن و مالكيت متقاضيان كار , فعاليت متقاضيان كار روشن و واضح نباشد باقي خواهد بود و لذا اخذ هر تصميمي براي حل بحران بيكاري نا موفق خواهد بود .

شايد يكي از وظايف وزارت كار اين بوده كه نظام جامع اطلاع رساني را , راه اندازي كند كه تاكنون اين امر محقق نشده است , لذا اهميت كادر جديد وزارت كار با اين همه دل مشغولي و احساس مسؤليتي كه نسبت به موضوع اشتغال دارند در وهله اول اين امر خداپسندانه تر اجراء و به منصه ظهور برسانيد چون همانطوريكه گفته شد تا زماني كه شفاف سازي در هر بازار من جمله بازار كار سدي است با ناكارآمدي تصميات متخذ براي حل بحران بازار .

ناصر شفيع آبادي

كارشناس اداره كل كار و امور اجتماعي استان قزوين